elli.annáll.is

Eftir að ég yfirgaf annálana fyrir rúmu ári hef ég unnið að því að sameina og setja upp varanlegt bloggheimili fyrir færslur mínar jafnt á ensku og íslensku. Hluti af því verkefni hefur verið að fara í gegnum eldri færslur og merkja þær (e. tag).

Nú er svo komið að nýja bloggsvæðið mitt er komið í gagnið á ispeculate.net, en þar má nálgast allar (eða a.m.k. allflestar) færslur sem ég hef skrifað, fyrst á simnet.is/jennyb, síðar á annall.is/elli og enn seinna á elli.annall.is. Eins eru þar vísanir á ýmis önnur skrif mín.

Síðustu vikur hef ég reyndar að mestu verið að vinna í tilvísanabloggi, um leið og ég hef skannað í gegnum ýmis gögn úr náminu mínu.

En hvað um það, ég hef komið mér fyrir til lengri tíma á: www.ispeculate.net

Þessi færsla hér er sú 597 á annálnum mínum síðan ég hóf að skrifa hér fyrir rúmlega fimm árum, eða í maí 2004. Ég hef verið misvirkur og tekið mér frí í lengri og skemmri tíma, en nú hef ég ákveðið að draga mig alfarið í hlé hér á þessum vettvangi.

Á þessum fimm árum hafa enda annálarnir breyst frá því að vera vettvangur fyrir trúarþanka og umræður um landsins gagn og nauðsynjar í að vera vettvangur fyrir birtingar á mun formlegri texta, svo sem líkræðum og prédikunum. Bloggheimurinn á Íslandi hefur einnig breyst heilmikið, sér í lagi með þjóðarspegli óánægjunnar á blog.is og þá hafa skrif fjölmargra um trúmál hefur færst á annan vettvang, s.s. tru.is.

Þegar við bætist að margt af því sem ég held til haga á vefnum um þessar mundir er á ensku og vistað á öðrum vettvangi, þá er fátt eftir nema að kveðja.

Ég þakka Örvari og Árna Svan fyrir góða þjónustu og ánægjulega samleið þessi fimm ár um leið og ég þakka þeim fjölmörgu sem hafa skrifað ummæli við færslur hér. Ég hyggst ekki eyða færslum af elli.annall.is, en leyfa þeim að standa þar til eigendur lénsins ákveða annað. Jafnframt hef ég fært allar færslur ásamt ummælum á www.ispeculate.net/annall, þar sem ég vinn að því hægt en örugglega að flokka þær og útbúa “tag-cloud” til að auðvelda í þeim leit. Einnig mun ég bæta inn nýjum færslum á þeim vettvangi þegar aðstæður krefjast. Ef einhver ummælaskrifari kærir sig ekki um að ummæli þeirra séu vistuð á nýjum vettvangi með þessum hætti er hægt að senda mér skilaboð svo að lútandi.

En þátttöku minni er formlega lokið hér, og ég þakka þeim sem lásu.

Fyrir jól urðu nokkur skrif um meint tengsl landvættanna og guðspjallamannanna. Þar áttu Óli Gneisti og Þórhallur Heimisson í nokkrum skoðanaskiptum um lítt rökstudda en skemmtilega hugmynd Þórhalls um uppruna landvættanna og tengsl við Biblíusögur.

Óli benti réttilega á að fremur langsótt væri að segja ljón vera dreka og mannsmynd vera tröll, og það má vissulega taka undir þá gagnrýni á hugmyndir Þórhalls þó skemmtilegar séu. Hins vegar er gaman að segja frá því að nýlega rakst ég á írskt rit frá 8. öld (Book of Kells) þar sem guðspjallamennirnir eru málaðir sem “risi”, naut, dreki og fugl.

Það sem meira er, uppruni bókarinnar er tengdur komu skríns Columba til Kells, sem Víkingar reyndu síðan að taka yfir á 9. öld. Því er e.t.v. ekki algjörlega fráleitt að þessar ímyndir komi þaðan inn í norræna söguhefð. Þannig sé frásögn Heimskringlu um tilvonandi innrás Dana, og tilfærslan úr ljóni í dreka, ekki frá Snorra kominn heldur eldri og eigi rætur að rekja til Írlands, hugsanlega til innrásar Víkinga á Kells. Fyrir þessu hefi ég engar heimildir aðrar en myndir af guðspjallamönnunum úr Book of Kells og þá staðreynd að heimildir um innrásir á Ísland af hendi Víkinga höfum við fáar, en þeim mun fleiri tengdar Írum. 

Þannig sé saga Snorra um íslensku landvættirnar hugsanlega afbökuð írskt mýta um vernd guðspjallanna, sprottin úr samfélaginu í Kells.

Vissulega væri gaman að gera á þessu fræðilega rannsókn, leita uppi slíkar frásögur og e.t.v. lesa sér til um írska sögu, en þar sem ég les ekki keltísk mál, er upptekin við önnur fræði og hef enga sérstaka þörf að gefa Írum landvætti Íslands, þá læt ég staðar numið í bili.

Í umræðum um Alþingissetninguna í gær hef ég rekið augun í ýmiskonar fullyrðingar sem að mínu viti lýsa miskilningi og vanvirðingu í garð kirkjunnar. Sumar þessar fullyrðingar eru á þá leið að ég tel mér skylt að hafna þeim hér á annálnum

• Kirkjan er ekki núllpunktur, hefðarstofnun sem gefur fólki tækifæri til að sameinast um mannleg gildi sem allir taka undir. Slíkar hugmyndir gefa í skin að öll boðun kirkjunnar sé á einhvern hátt merkingarlaus, prédikun prestanna sé suð sem engu máli skipti.
• Kirkjan er ekki þjóðin. Hugsanlega var kirkjan samofin þjóðinni hér áður fyrr, þegar kirkjan hafði öll völd á hendi sér og engum var leyft að tjá sig án heimildar kirkjunnar. Þessi tími ætti að vera fyrir bí. Þjóðin, fólkið sem býr á Íslandi, er meira en kirkjan. Að halda öðru fram er að segja að kirkjan sé ekki kirkja Krists heldur einhvers konar Íslandskirkja, boðunarlaust fyrirbæri sem hefur það hlutverk eitt að vera einhvers konar “symbol” fyrir Ísland. Slíkar hugmyndir um kirkjuna biðu skipbrot í Þýskalandi um miðja síðustu öld.

Í vefheimum hef ég á stundum verið sakaður um hægrimennsku og jafnvel verið af sumum verið talinn kristin öfgahægrimaður.

Mér þykir því rétt að taka fram að í kosningum til Alþingis 2009, kaus ég Vinstri græn og þar með Guðfríði Lilju í Suðvesturkjördæmi. Ég er stoltur og ánægður með þessa ákvörðun mína og viðtalið við Kolbrúnu Halldórsdóttur í gær, eða orð Steingríms um raunverulega stöðu Flugleiða hafa ekki haft nein áhrif á það stolt mitt, heldur þvert á móti. Stjórnmálamenn sem segja sannleikann, segja hug sinn þrátt fyrir að það sé “ekki hentugt” er það sem við þurfum núna. Þegar Katrín Jakobsdóttir svaraði kröfum um sumarlán með orðunum að það þyrfti að reikna það út og lofaði engu, eða þegar sama Katrín sagðist eiga von á skattahækkunum og launalækkunum, þá sýndi hún og sannaði hvernig stjórnmálamenn eiga að tala.

Glæpamenn og mútuþegar, sem telja að hagsmunir almennings séu minna virði en góð veiðiferð, eða það sé í lagi að þingmenn þiggi greiðslur frá fyrirtækjum fyrir að lána nafnið sitt á pappíra, er ekki fólk sem þarf til að stjórna landinu. Einstaklingar sem neita að gefa upp hagsmunatengsl sín, nema aðrir geri slíkt hið sama minna mig á stráka í Vatnaskógi, sem byrja vörn sína á orðunum “hann byrjaði” og bæta síðan við “ÞAÐ GERA ÞETTA ALLIR”. Slík viðbrögð eru ekki sæmandi einhverjum sem sækjast í leiðtogastöður, heldur eru viðbrögð aumingja og tuskudúkkna.

Það má vel vera að fjárhagur landsins versni, það má vel vera að við einangrumst enn frekar. En kjarkur til að standa upp fyrir skoðanir sínar er það dýrmætasta sem nokkur getur átt. Það er þess vegna sem ég kýs vinstri græn að þessu sinni.

Í tíma í Kristniboðsfræðum í dag afhenti kennarinn okkur grein eftir Michael Spencer, þar sem hann spáir mjög snöggum umskiptum í trúarlífi Bandaríkjamanna á næstu árum. Grein allrar athygli verð af ýmsum ástæðum. Ég ákvað því að kynna mér manninn frekar og heimsótti bloggið hans á www.internetmonk.com og rakst þar á aðra ekki síður áhugaverða grein. 

*Þetta er ekki alveg orðrétt þýðing á heiti greinarinnar sem ég rakst á.

Hér ætti að vera bloggfærsla um kirkjuskilninginn sem felst í færslu Jóns Magnússonar frá því fyrr í dag. Í slíkri færslu hefði ég bent á að í fyrsta lagi þá rekur kirkjan á Íslandi öflugt hjálparstarf og kemur að margskonar þjónustu dag hvern við fólk í vanda. Í annan stað myndi ég velta fyrir mér hvernig ætti að veita þessa þjónustu í meira mæli en nú er gert og hvort kirkjan sé í raun og veru þjónustustofnun sem stendur og fellur með þeirri þjónustu sem hún veitir.

Þegar greiningunni væri lokið myndi ég síðan bregða upp sem annarri mynd af samfélagi fólks sem leitast við að benda á Krist. Ég myndi halda því fram að slíkt samfélag sé kirkjan, en ekki þjónustustofnunin sem bendir í sífellu á sjálfa sig. Ástæða þess að færslan er ekki hér, er sú að rétt í þessu bárust mér skilaboð, sem segja að ég fari villur vegar. Kirkjan eigi fyrst og fremst að benda á sjálfa sig og eigið ágæti.

Í október spáði ég því að heildarskuldir sem féllu á ríkið myndu vera af stærðargráðunni 4.000 milljarðar króna [1] [2]. Núna virðist hins vegar ljóst að minnsta kosti helmingur þeirra upphæðar mun falla á aðila sem lánuðu peninga til íslensku bankanna eða notuðu bankaþjónustu þeirra erlendis. Þannig virðist skv. frétt mbl.is sem ég vísa til í fyrri færslu, skuldirnar verða nær 2.000 milljörðum. Ef við gerum ráð fyrir 5% vöxtum að jafnaði erum við að tala um 100 milljarða í vaxtagreiðslur á ári eða á milli 20-25% af fjárlögum. Rétt er að hafa í huga að einhver lán munu bera lægri vexti en sér í lagi lán í krónum munu bera mun hærri.

Það er því ljóst að 10% niðurskurðurinn á Fjárlögum þessa árs mun duga skammt. Ég hef áður bent á niðurskurðarleiðir í Fjárlögum í annarri af fyrri færslum og geri ráð fyrir að skattahækkanir þurfi einnig að eiga sér stað fljótlega.

Ég ákvað að skrá hér hjá mér skuldir ríkisins í íslenskum krónum skv. frétt mbl.is frá 15. janúar (evran var rétt um 170 krónur). Ég set upphæð erlendra lána í evrum innan sviga til að auðvelda mér að fylgjast með tölunum í framtíðinni.

Innlendar skuldir – 336 milljarðar

Endurfjárm. bankanna – 385 milljarðar

Tap v. skortsölu – 35 milljarðar

Fjárlagahalli 2009 – 154 milljarðar

Alls skortir því 910 milljarða íslenskra króna.

Erl. langtímaskuldir – 318 milljarðar (1,9 milljarðar evra)

Icesave skuldirnar – 695 milljarðar (4,1 milljarðar evra)

Veðlánatöp – 270 milljarðar (1,3 milljarðar evra)

FIH bankinn – 84 milljarðar (0,5 milljarðar evra)

Alls skortir því 1.367 milljarða (7,8 milljarða evra)

Hvaðan koma peningarnir?

Til að mæta þessu er lánið frá IMF og vinum okkar út í heimi upp á 644 milljarða króna (3,8 milljarða evra).

Eins kemur lán frá ICESAVE og Edge löndum upp á 695 milljarða (4,1 milljarð evra).

Fyrirvarar

• Kostnaður vegna endurfjármögnunar bankanna gæti orðið mun hærri en 345 milljarðar króna.
• Yfirvöld láta sig dreyma um að sala á ICESAVE eignum skili 445 milljörðum (2,6 milljörðum evra), sem gengur upp í lánið frá ICESAVE og Edge löndum.
• Hugsanlega fást allt að 60 milljarðar (0,35 milljarðar evra) fyrir FIH bankann í Danmörku. Það verður að teljast fremur ósennilegt.